Rozwód. Jakie dowody przedstawić przed sądem, by wykazać winę drugiego małżonka?
Jedyną przesłanką pozwalającą na orzeczenie rozwodu jest „zupełny i trwały rozkładu pożycia”. Pamiętać należy, że w obecnym stanie prawnym sąd nie jest zobowiązany do oceny ważności powodów owego rozkładu. Przesłanką wystarczającą do orzeczenia rozwodu jest sam fakt zaistnienia rozkładu pożycia o charakterze zupełnym i trwałym.
W trzech przypadkach orzeczenie rozwodu, mimo zaistnienia rozkładu pożycia, jest niedopuszczalne:
- jeżeli wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci,
- jeżeli z innych względów rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
- jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, drugi zaś z małżonków na rozwód się nie godzi, a odmowa tej zgody nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Sąd w wyroku rozwodowym, co do zasady, jest obowiązany wskazać, czy i które z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jedynie na zgodny wniosek małżonków sąd zaniecha orzekanie w tym zakresie. Przy czym zgodny wniosek małżonków jest wiążący dla sądu.
Zatem, sąd w wyroku orzekającym rozwód, w zakresie orzeczenia o winie, rozważa następujące rozwiązania:
- ustalenie, że oboje małżonkowie są winni rozkładu pożycia,
- ustalenie, że żaden z małżonków nie jest winny rozkładu pożycia,
- ustalenie, że jeden z małżonków jest winny rozkładu pożycia,
- na zgodne żądanie małżonków zaniecha orzekania o winie.
Co ważne, z analizy orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że małżonek może wystąpić z żądaniem zaniechania orzekania o winie zarówno przed sądem pierwszej, jak i drugiej instancji, może też cofnąć to żądanie do czasu zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji.
Postępowanie dowodowe.
Postępowanie dowodowe jest najważniejszym etapem postępowania sądowego i to od jego przebiegu, w głównej mierze, zależy wynik sprawy. Chcąc wykazać małżonkowi wyłączną winę w rozkładzie pożycia, konieczne jest wskazanie sądowi dowodów na takie twierdzenie.
Do najczęściej przeprowadzanych w sprawach rozwodowych dowodów, w tym także takich, które mogą przesądzić o uznaniu wyłącznej winy jednego z małżonków, należą:
- przesłuchania stron,
- zeznania świadków,
- dokumenty urzędowe i prywatne,
- opinia Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego,
- wywiad środowiskowy,
- opinie biegłych specjalistów,
- nagrania audio i wizualne, fotografie, billingi, wiadomości e-mail i sms, wydruki pozyskane z portali społecznościowych, zapisy rozmów prowadzonych na czatach.
Należy pamiętać, aby dowody zostały pozyskane w sposób legalny
oraz nieingerujący w dobra osób trzecich.
Najczęściej zadawane pytania:
- Czy w sprawie rozwodowej możliwe jest przeprowadzenie dowodu zdobytego niezgodnie z prawem?
Najważniejszy jest fakt, że kodeks postępowania cywilnego nie wyklucza możliwości przeprowadzenia dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa. Jednak pamiętać należy, że wykorzystanie w procesie zdobytych w ten sposób informacji może nieść za sobą konsekwencje prawne.
Odpowiedzialność za zdobycie informacji z naruszeniem prawa może na przykład przybrać postać powództwa o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, w związku z naruszeniem dóbr osobistych. Natomiast, gdy w toku kompletowania materiału dowodowego doszło np. do nagrania rozmowy kilku osób przez osobę trzecią (nieuczestniczącą w rozmowie), należy brać pod uwagę możliwość odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 267 kk.
- Czy nagranie audio lub audio-video sporządzone przez jednego
z małżonków bez zgody drugiego może stanowić dowód przed sądem?
O dopuszczeniu konkretnego dowodu w sprawie ostatecznie decyduje sąd. Takie nagranie może zostać dopuszczone w poczet materiału dowodowego. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym, dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z nagrania rozmów, w których uczestniczy osoba nagrywająca, nawet jeśli do utrwalenia rozmowy doszło bez zgody pozostałych jej uczestników.
- Czy w sytuacji, gdy strona przedstawia korespondencję małżonka, bez jego zgody, sąd w sprawie rozwodowej dopuści dowody z zapisu wiadomości sms oraz e-mail?
Tego rodzaju dowody są dopuszczane przez sąd w toku spraw rozwodowych. Jednakże na uwadze należy mieć możliwość wytoczenia przez małżonka, którego ta korespondencja dotyczy, powództwa o naruszenie dóbr osobistych w postaci prawa do tajemnicy korespondencji.
- Czy dane z nadajnika gps umieszczonego w samochodzie niewiernego małżonka mogą stanowić dowód w sprawie rozwodowej?
Tak, dane z gps mogą stanowić dowód w postępowaniu sądowym. Podstawową kwestią w tym zakresie jest prawo własności pojazdu. Jeśli samochód należy do majątku wspólnego małżonków albo do majątku osobistego „wiernego” małżonka, wówczas nie ma przeszkód prawnych do montażu i wykorzystania danych z takiego urządzenia. Nielegalne jest natomiast założenie urządzenia gps w pojeździe należącym wyłącznie do małżonka „niewiernego”.
- Czy postępowanie dowodowe będzie ograniczone, w sytuacji, gdy małżonek występuje z żądaniem rozwiązania małżeństwa przez rozwód
z wyłącznej winy drugiego małżonka, a drugi małżonek wyraża na to zgodę?
W sprawach rozwodowych zawsze przeprowadzane jest postępowanie dowodowe. Oczywiście może się ono ograniczyć do przesłuchania stron (w sytuacji, gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci). Gdy kwestia winy w rozkładzie pożycia jest bezsporna, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe w tym zakresie.
- Jakie uprawnienia przysługują stronie, gdy sąd pominie jej wniosek dowodowy?
Na postanowienie pomijające wniosek dowodowy nie przysługuje zażalenie, jednakże ta decyzja procesowa podlega kontroli instancyjnej (art. 380 kpc).
W takim przypadku warto również w toku posiedzenia sądu zrobić zastrzeżenie, o którym mowa w art. 162 kpc, zgodnie z którym strona powinna zwrócić uwagę sądu na uchybienie przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Zastrzeżenie można zgłosić najpóźniej na kolejnym posiedzeniu sądu.
Nasza Kancelaria współpracuje z renomowanymi biurami detektywistycznymi, co pozwala na uzyskanie kompleksowego materiału dowodowego m.in. w sprawach rozwodowych.
