Czy w dobie szalejącej inflacji istnieje szansa na podwyższenie alimentów? Zanim odpowiem na to pytanie, poniżej przedstawię kilka regulacji prawnych dotyczących alimentów.
Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują możliwość zmiany treści orzeczenia lub umowy dotyczących obowiązku alimentacyjnego. Taka zmiana jest możliwa wyłącznie w sytuacji, gdy po wydaniu orzeczenia lub po zawarciu umowy alimentacyjnej, nastąpiła „zmiana stosunków” (art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Przepisy nie zawierają definicji tego pojęcia, ale w orzecznictwie i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że zmiana stosunków uzasadniająca zmianę orzeczenia w przedmiocie alimentów, polega na zmianie zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego.
Co ważne, momentem początkowym, od którego należy oceniać ewentualną zmianę stosunków, jest data prawomocnego orzeczenia sądu lub data zawarcia umowy alimentacyjnej, zaś momentem końcowym chwila orzekania przez sąd.
Poniżej przedstawię przykładowe okoliczności, o których ewentualny wpływ na zmianę orzeczenia lub umowy alimentacyjnej, pytają Klienci naszej Kancelarii:
- upływ czasu pomiędzy orzeczeniem obowiązku alimentacyjnego, a chwilą obecną – sam w sobie nie przesądza o „zmianie stosunków”, a tym samym o zasadności powództwa, ale może stanowić jeden z elementów uzasadnienia pozwu,
- istotna zmiana siły nabywczej pieniądza – uzasadnia żądanie zmiany orzeczenia lub umowy alimentacyjnej,
- wzrost zarobków zobowiązanego – uzasadnia „zmianę stosunków”, ale przy jednoczesnym wzroście usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego,
- zmiana szkoły przez uprawnionego – uzasadnia żądanie zmiany orzeczenia w przedmiocie alimentów, ale istnieje konieczność wykazania wzrostu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego,
- urodzenie się kolejnego dziecka zobowiązanego – nie powoduje automatycznego ustania obowiązku alimentacyjnego w stosunku do pozostałych dzieci, może mieć wpływ na zmianę wysokości alimentów,
- zwiększenie potrzeb uprawnionego przy jednoczesnym zmniejszeniu możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego – możliwe jest ustalenie przez sąd, że co prawda doszło do „zmiany stosunków”, która jednak zmiana nie uzasadnia zmiany wysokości uprzednio zasądzonych alimentów,
- zmniejszenie potrzeb uprawnionego przy jednoczesnym zwiększeniu możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego – możliwe jest ustalenie przez sąd, że co prawda doszło do „zmiany stosunków”, jednak zmiana ta nie uzasadnia zmiany wysokości uprzednio zasądzonych alimentów.
Zarówno w przypadku powództwa o podwyższenie alimentów, jak i ich obniżenie możliwe jest złożenie wniosku o zabezpieczenie powództwa. Ustawodawca wprowadził szczególną regulację dotyczącą zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych. Zgodnie z art. 753 § 1 k.p.c. w sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej, a podstawę zabezpieczenia stanowi jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.
Wracając do pytania zawartego w tytule niniejszego wpisu, inflacja jest jedną z przesłanek pozwalającą na skuteczne wystąpienie z pozwem o podwyższenie alimentów. Kluczowe w tym zakresie jest wykazanie, że od ostatniego orzeczenia (umowy) w przedmiocie ustalenia wysokości alimentów nastąpiła „zmiana stosunków” – czyli zmiana zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego.
